We trappen een open deur in met de stelling dat de gebeurtenissen op de financiële markten een forse impact hebben op onze woon- en werkomstandigheden. Honderden miljoenen mensen worden erdoor geruïneerd, uit hun huizen gedreven, van hun inkomen beroofd en tot de bedelstaf veroordeeld. De slachtoffers zijn vooral gewone mensen die nooit een voet gezet hebben op de beursvloer. Ze ondergaan het beursgeweld, zonder dat ze er ooit om gevraagd hebben. Zelfs gehaaide speculanten geraken nauwelijks nog wijs uit de ingewikkelde mathematische modellen waarmee ze hopen snel rijk te worden, laat staan doorsnee beursleken zoals jij en ik.

“The Cage” is een opvallend boek omdat er informatie in komt over de eindfase van de oorlog in Sri Lanka, een oorlog die officieel werd beëindigd in mei 2009. Het is ook een opvallend boek omdat de auteur, Gordon Weiss, woordvoerder van de Verenigde Naties was tijdens de oorlog. Zijn beschrijving van wat er gebeurde als een “bloedbad” heeft geleid tot woedende reacties van de Sri Lankaanse autoriteiten die het boek proberen af te doen als fantasie.

De vrees voor een nieuwe recessie wint steeds meer terrein. De politici en economen hebben het in het beste geval nog over “stabiliseren” met een terugkeer naar de “normale” situatie van voor 2008. Over de “30 glorierijke” jaren van na de oorlog wordt met geen woord meer gerept. De toekomst is onzeker. Dat zet sommigen ertoe aan om de oorzaken van de huidige crisis diepgaander in het systeem te zoeken. Ha-Joon Chang doet dit in zijn boek ’23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme’. De auteur brengt een vernietigende kritiek over de fundamentele tegenstellingen van het systeem, maar biedt geen alternatief.

Sinds deze week ligt het nieuwe boek van Erik De Bruyn in de boekhandel. ‘De terugkeer van de dwarsliggers’ is een aanrader voor wie de discussie wil voeren over een links politiek alternatief. Zijn vorige boek kaderde nog in het project om binnen SP.a een linkerzijde uit te bouwen. In ‘Rooddruk voor een nieuw socialisme’ paste Erik zich duidelijk aan zijn omgeving aan. Wij hadden het toen over een “lightversie” van het socialisme.

De Britse professor Terry Eagleton levert met “Why Marx was right” een goed geschreven en toegankelijke inleiding tot de ideeën van Marx. Het is nog steeds modieus om het marxisme als achterhaald of onrelevant af te doen als er over actuele economische en politieke problemen wordt gesproken. Eagleton gaat tegen die visie in en weerlegt een reeks bezwaren die tegenover het marxisme naar voor worden gebracht (zoals marxisme is enkel goed op theoretisch vlak, het is utopisch, marxisme herleidt alles tot economie, het is deterministisch,…).

’Inside Job’ is een documentaire die een Oscar won. De titel had evengoed ‘Vernietigende Job’ kunnen zijn. Er wordt immers brandhout gemaakt van de reputatie van de grote instellingen van Wall Street en de regeringsfiguren die hen beschermen en dienen. Er werd gesteld dat het maken van deze film “20.000.000.000.000 dollar” heeft gekost, een verwijzing naar het enorme economische verlies dat totnutoe werd veroorzaakt door de wereldwijde kapitalistische crisis sinds het uiteenspatten van de Amerikaanse vastgoedzeepbel in 2006.

De relevantie van de ideeën van Marx, Engels, Lenin en Trotski werd bevestigd door de recente gebeurtenissen. Financiële crisis, economische recessie, harde besparingen en een revolutionaire golf zorgen voor een hernieuwde interesse in socialisme en marxisme. Linkse intellectuelen zeilen graag mee op deze wind. Maar in hun boeken schieten ze vaak tekort op de cruciale vraag die ook de titel van dit boek van Hobsbawm is: hoe tot verandering komen?

Recensie van “James P Cannon and the origins of the American revolutionary left, 1890-1928”

Dit recente boek van Bryan D Palmer is een belangrijke aanvulling op de historische literatuur over een cruciale periode voor de Amerikaanse arbeidersbeweging. Het boek gaat in op de eerste activiteiten van Cannon als activist voor de “Wobblies”, zijn betrokkenheid als jonge leider van de nieuwe Amerikaanse Communistische Partij en dat tot aan het punt waarop hij uit deze partij werd gesloten wegens zijn steun aan de opvattingen van Leon Trotski en de Internationale Linkse Oppositie.

De Nederlandse columnist Rob Riemen brengt met het boekje “De eeuwige terugkeer van het fascisme” een opvallende kritiek op rechtse populisten. De titel lijkt wat te choqueren, Wilders wordt zomaar een fascist genoemd. Benieuwd naar hoe Riemen het fascisme dan wel omschrijft en welke antwoorden hij erop brengt, lazen we zijn essay. Het resultaat was ergernis bij het lezen van zoveel clichés.

Stephen Hawking is een van de bekendste wetenschappers ter wereld. Hij heeft wat ophef veroorzaakt met zijn boek “Het grote ontwerp. Een nieuwe verklaring van het universum”, dat hij samen met Leonard Mlodinow schreef. Dit boek is een onderbouwde aanval op de stroming van de “intelligent design”, een standpunt dat aanleunt bij de middeleeuwse christelijke visie over het universum als de “poppenkast van god”, aldus Hawking.