De wereld is een puinhoop. Oorlog, armoede en onderdrukking zijn de dagelijkse realiteit voor miljarden mensen. 1,2 miljard mensen moeten rondkomen met minder dan 1 dollar per dag. Iedere dag sterven meer dan 16.000 kinderen als gevolg van honger en aanverwante oorzaken (VN Human Development Report 2005). De oorlogen in Irak en Libanon zijn slechts de meest recente frappante voorbeelden van de crisissen waarmee de mensheid te maken krijgt.

Het kapitalisme verkeert in een diepe systeemcrisis. Men probeert af en toe het gezicht te redden met de mededeling dat het einde van de tunnel in zicht is. Om er dan toch snel aan toe te voegen dat er wel serieuze inspanningen en inleveringen nodig zullen zijn. In mensentaal betekent dit dat de welvaartstaat de komende 5 à 10 jaar drastisch zal worden afgebouwd en het de gewone bevolking is die zal opdraaien voor de crisis. Dat betekent inbinden op lonen, werkuren, flexibiliteit, sociale zekerheid, pensioenrechten, diensten, gezondheidszorg,...

Op de Dag van het Socialisme was er een werkgroep over “oorlog en vrede”. Eén van de sprekers daarbij was LSP-lid Geert Cool. We publiceren een uitgeschreven versie van zijn inleiding. Gelet op de tijdsbeperking – een inleiding mocht 15 minuten duren – werden niet alle elementen van de geschreven versie gebracht. Hieronder de volledige tekst.

Er was wel pracht en praal, maar de herdenkingen van de val van de Berlijnse Muur hebben slechts weinig enthousiasme teweeggebracht. Het regende, maar het was niet zozeer het weer dat het enthousiasme van de kapitalisten bekoelde. Destijds stond er geen limiet op hun vurigheid en opwinding, sommigen hadden het zelfs over “het einde van de geschiedenis”. 20 jaar later is niet enkel het stalinisme verdwenen, maar kent het kapitalistisch systeem haar ergste crisis in 80 jaar

De anti-kapitalistische campagne van ABVV-Wallonië heeft als verdienste dat deze het debat over de opbouw van een alternatief op het kapitalisme stimuleert. Op de website van de campagne (contre-attaque.be) en de pamfletten wordt een terechte vaststelling gemaakt: “Het liberalisme en het kapitalisme hebben vandaag afgedaan. Het is nu of nooit om in de tegenaanval te gaan om te vermijden dat ze ons opnieuw kunnen raken.” Deze vaststelling leidt natuurlijk tot de logische vraag hoe we een einde kunnen maken aan dat kapitalisme en wat het alternatief is. Wij willen hier een bijdrage tot deze discussie leveren.

Al enkele dagen circuleerde binnen syndicale middens een uitnodiging voor een conferentie onder de titel "anti-kapitalisme: noodzaak en/of utopie?" (Zie de aankondiging op de ACOD-site). Op de sprekerslijst: Anne Demelenne en Mateo Alaluf. Het geheel "gemodereerd" door de Molenbeekse PS-burgemeester Philippe Moureaux. Dat alles in de prestigieuze "La Grange" in het kasteel van Karreveld. Het werd dan ook georganiseerd door de met de PS gelieerde PAC, Présence et Action Culturelles. Het werd een interessante avond met pikante vragen en bij momenten gepikeerde antwoorden.

“Tot ziens en goed dat we daar van af zijn,” verklaarde de Financial Times, een spreekbuis van het patronaat, wanneer het afscheid nam van 2008. De negatieve stemming is wel verdiend gezien de huidige economische crisis, die ze zoals ze zelf bekennen niet hadden zien aankomen. “De economische experts zijn er niet in geslaagd om de verschillende stukjes van de puzzel bij elkaar te leggen om de omvang van de huidige economische crisis te voorspellen.”

Op een bepaald moment komt er een einde aan de hypotheekcrisis, oliecrisis en kredietcrisis. Maar het zou een vergissing zijn om te denken dat de economie dan terug kan naar zoals het ‘vroeger’ was. De huidige economische crisis, in feite een drievoudige crisis (hypotheken, grondstoffen en krediet), maakt een einde aan een periode waarin (neo-)liberalisme en financieel kapitaal hand in hand gingen. De komende recessie duurt zeker tot 2010, daarna zijn de vooruitzichten onzeker. Zoals er in de jaren zeventig na een onzekere overgangsperiode tussen 1973 en 1979 een einde kwam aan een tijdperk van Keynesianisme en industriële groei, komt er nu een einde aan een economisch tijdperk dat in de jaren tachtig begon met het monetarisme van Reagan en Thatcher.

Wie ten tijde van de val van de Sovjetunie het scenario van de huidige wereldwijde crisis zou hebben beschreven, zou in het beste geval slechte smaak verweten worden en in het slechtste geval zijn doorgegaan voor een fantast met nostalgie naar het failliete systeem van het stalinisme. Vandaag zijn de euforie en illusies van de periode na de val van het stalinisme steeds meer aan het verdwijnen. De wereld is voor een meerderheid van de mensen vandaag een nachtmerrie geworden.

De strategen van de heersende elite weten het ook niet meer. Politici die gisteren nog harde neoliberalen waren, zoals Paul De Grauwe (Open VLD), pleiten vandaag voor een “volledige nationalisering” van de banksector. De Franse president Sarkozy - tot voor kort een compromisloos verdediger van de vrije markt - is ook zijn kompas kwijt. Recent opperde Sarkozy dat “het doctrinaire geloof dat de markt en de democratie de problemen van de mensheid zouden oplossen aan zijn einde komt”.