Marxisme.be brengt later dit jaar de klassieker 'Mijn Leven' van Trotski opnieuw uit. We doen dit tegen de achtergrond van een diepe systeemcrisis van het kapitalisme met een terugkeer van massastrijd en revolutionaire bewegingen. De autobiografie van Trotski is een politiek manifest waarin deze Russische revolutionair een bilan opmaakt van de aanloop naar, de afwikkeling van en de nasleep van de Russische revolutie. Het blijft een aanrader.

Wie met de trein in Aalst passeert, kan er niet naast kijken: een gigantisch spandoek siert een hoge graansilo van het voormalige Amylum. Louis Paul Boon, de rebelse schrijver, zou dit jaar een eeuwling worden.

Vijftien jaar geleden werd ons land opgeschrikt door een massale uitbarsting van straatprotest en woede. Na een week van spontane acties en betogingen, volgde op 20 oktober 1996 de Witte Mars in Brussel met 300.000 deelnemers. De ‘witte beweging’ maakte duidelijk hoe snel een beweging kan ontwikkelen. Vijftien jaar later is het nuttig om terug te kijken op de acties, maar ook op justitie. Wat is er veranderd na vijftien jaar? En hoe staan socialisten eigenlijk tegenover het gerecht?

Poging tot stalinistische contrarevolutie versnelt kapitalistische contrarevolutie

Afgelopen week werd de 20ste verjaardag gevierd van de poging tot militaire staatsgreep in de Sovjetunie. Dit gebeurde op een ogenblik van economische, sociale en politieke onrust in en buiten de Sovjetunie. De staatsgreep was er op gericht om het opbreken van de Sovjetunie te stoppen, maar het falen van de staatsgreep leidde net tot een versnelling van dat proces. De poging tot politieke contrarevolutie door de oude stalinistische garde versnelde de overwinning van de kapitalistische contrarevolutie, het uiteenvallen van de Sovjetunie en de snelle opmars van een nieuwe klasse van superrijke kapitalistische oligarchen.

De afgelopen maanden werd ook in Jemen massaal betoogd en geprotesteerd. Dit land op het Arabische schiereiland is weinig bekend, maar kent een opvallende geschiedenis. In de jaren 1960 en 1970 was er een scheiding van het land met in het zuiden een ‘socialistisch’ regime. Na de val van de Muur kwam het tot een hereniging. De afgelopen jaren was er een opmars van Al Qaeda. Maar nu blijkt dat de grootste dreiging voor het regime toch uitgaat van massaprotest van onderuit.

De Libische dictator Khadaffi is een van de meest opmerkelijke figuren op het politieke wereldtoneel. Hij begon zijn loopbaan als aanhanger van Nasser, maar de afgelopen jaren stond hij voor een beleid van privatiseringen en toegevingen aan grote multinationals. De oorlog in Libië is controversieel, maar heeft vooralsnog geen einde gemaakt aan het bewind van Khadaffi in het westen van het land. Het lijkt ons nuttig om een aantal historische elementen naar voor te brengen.

Gezien de opstanden in  Noord-Afrika en het Midden-Oosten, is het nuttig om eens te kijken naar wat hieraan voorafging. We publiceren een artikel over Algerije op basis van een langer dossier over Noord-Afrika gepubliceerd door onze Duitse zusterorganisatie.

In 1972 werd de VS opgeschrikt door het Watergate-schandaal. De corruptie en reactionaire intriges onder president Nixon werden daarmee algemeen bekend. ‘Watergate’ staat symbool voor de politieke schandalen die de VS overspoelden tussen 1972 en 1974. Daarbij werd niet enkel de president gediscrediteerd, maar het volledige politieke systeem. Het leidde tot het ontslag van president Nixon en de veroordeling van meer dan 30 medewerkers van Nixon.

Een nieuwe generatie van vrouwen wordt vandaag actief in de strijd tegen discriminatie en onderdrukking. Daarbij is het nuttig om terug te blikken op het leven en de opvattingen van de Russische revolutionaire Alexandra Kollontai, een pionier in de strijd voor socialisme en bevrijding van de vrouwen. Kollontai overleed in 1952.

In de winter van 1912 werd in het stadje Lawrence, in de Amerikaanse staat Massachusetts, overgegaan tot een staking waarin de bekende slogan “Brood en Rozen” werd gelanceerd. Deze slogan wijst er op dat we niet alleen voor ons dagelijks brood opkomen, maar dat we wel wat meer willen. De staking was een opstand van migranten die in de textielsector werkten.

In 1930, 100 jaar na het ontstaan van België, schreef Maurice Bologne een brochure over de "proletarische opstand van 1830 in België". Dit werk biedt een alternatieve kijk op wat er in 1830 is gebeurd en is essentieel om een beter begrip te hebben van hoe dit land tot stand is gekomen. Marxists.org publiceert het voor het eerst volledig online.
> "De proletarische opstand van 1830 in België" op marxists.org

Dertig jaar geleden, in augustus 1981, brak de Amerikaanse president Reagan de staking van de luchtverkeerleiders. Dat was een belangrijk keerpunt in het opleggen van een hard neoliberaal beleid. Reagan gaf bevel om de 11.345 stakende luchtverkeerleiders collectief af te danken. Tijdens de massale strijd in Wisconsin, stelde gouverneur Scott Walker dat hij hoopte dat dit zijn “PATCO moment” zou zijn, een verwijzing naar de vakbond van de luchtverkeerleiders (PATCO). Dat was een startpunt voor een hard offensief van de werkgevers op het vlak van lonen, uitkeringen en arbeidsvoorwaarden.

Op 5 november 1956 trokken Britse en Franse para’s naar Port Said in Egypte om de toegang tot het Suezkanaal over te nemen. Twee maanden eerder had de Egyptische president Nasser voor een enthousiaste menigte in Cairo verklaard: “We zullen onze vrijheid verdedigen. Ik kondig de nationalisatie van het Suez-kanaal aan.” Gezien de huidige beweging in Egypte is het nuttig om eens terug te kijken naar de Suez-crisis en het Nasserisme.

De afgelopen maanden brachten we al twee dossiers in het kader van de 50ste verjaardag van de algemene staking van 1960-61. Nu kijken we terug op de inhoudelijke discussie over verandering die 50 jaar geleden plaats vond en die nog steeds actueel is. Ook vandaag is het nodig om een anti-crisisprogramma uit te werken. Daarbij is het nuttig om eens te kijken naar het programma van “structuurhervormingen” dat in 1954 door het ABVV en in 1959 door de BSP (Belgische Socialistische Partij) werd aangenomen.

Gedurende vijf koude winterweken 50 jaar geleden werd het land plat gelegd. De “Grote Staking” was een van de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis van de Belgische arbeidersbeweging. De staking deed het kapitalistische systeem op haar grondvesten daveren. De directe aanleiding was een hard besparingsplan, de Eenheidswet. Op een ogenblik dat er overal in Europa (en daarbuiten) besparingsplannen worden opgelegd en algemene stakingen opnieuw op de agenda staan, is het belangrijk om lessen te trekken uit de Grote Staking van vijftig jaar geleden.